تجهیزات بقا باید بر اساس واقعیت میدان انتخاب شوند، نه فقط براساس تبلیغات و ظاهر. پتو نجات یکی از آن ابزارهایی است که هم میتواند نجات بخش باشد و اگر هم حساب اشتباه بر روی ان باز کنید، شما را ناامید کند.
برای استفاده درست، لازم است بدانید دقیقا با چه چیزی طرف هستید، در چه شرایطی کمک میتواند کمک کند، کجاها به تنهایی کافی نیست و چطور باید از آن استفاده کنید.
اگر فرصت یا حوصله خواندن متن ندارید فقط به فایل صوتی زیر گوش بدید:
در این مطلب آموزشی از آکادمی بقا در طبیعت یاشار به بررسی مطالب زیر خواهیم پرداخت: (می توانید با کلیک بر روی هر عنوان مستقیم به آن پرش کنید )
- انواع متداول پتوی نجات
- چطور کار می کند؟
- کاربرد های پتوی نجات
- معایب و محدودیت های پتوی نجات
- راهکار برای جبران معایب
- مزایا
- روش های استفاده
پتوی نجات چیست؟
پتو نجات یک ورق بسیار نازک از جنس پلاستیک است که روی آن یک لایه فلزی بسیار نازک، معمولا آلومینیوم، بخار داده شده است. این جنس معمولا از نوع پلیاتیلن ترفتالات یا همان مایلار (Mylar) است که با لایه فلزی، خاصیت بازتابدهندگی بالایی پیدا میکند. این پتو وزن بسیار کمی دارد، در حالت بستهشده فضای کمی در کوله میگیرد و وقتی باز میشود، سطح بزرگی را پوشش میدهد. به آن نامهای دیگری هم داده میشود، مثل پتو فضایی، پتو نجات، پتو حرارتی.
پتو نجات طوری طراحی شده است که اتلاف حرارت بدن را از سه مسیر اصلی کندتر کند. در برابر تشعشع، سطح فلزی بخش زیادی از گرمای تابشی بدن را به سمت خود شما بازمیگرداند. در برابر باد، چون تقریبا نفوذناپذیر است، جابهجایی هوای سرد اطراف بدن را کم میکند. در برابر تبخیر، یک لایه تقریبا ضد بخار ایجاد میکند و اجازه نمیدهد عرق و رطوبت با سرعت زیاد باعث خنک شدن بدن شوند.
این ویژگیها باعث شده است که پتو نجات در کیتهای کمکهای اولیه، تجهیزات امداد، کولههای طبیعتگردی و حتی مسابقات استقامت ورزشی به صورت گسترده استفاده شود.
انواع متداول پتو نجات
در بازار معمولا چند شکل رایج از پتو نجات دیده میشود. رایج ترین نوع، همان ورق نازک نقرهای یا نقرهایی – طلایی است که به صورت یک بار مصرف و بسیار سبک عرضه میشود. مدلهای تقویتشدهای نیز وجود دارند که یک لایه پارچهای یا پلاستیک ضخیمتر پشت خود دارند و در ازای وزن و حجم بیشتر، دوام بالاتری ارائه میدهند.
برخی نسخهها هم به شکل کیسه خواب اضطراری یا کیسه بقا طراحی شدهاند که به جای ورق ساده، یک کیسه کامل از همین جنس هستند و تمام بدن را مانند یک بگ بقا میپوشانند. اصول استفاده، بین همه این مدلها تا حد زیادی مشترک است.
این مطلب هم می تواند برای شما مفید باشد: چه چاقوهایی به درد طبیعتگردی نمیخورند؟
سازوکار واقعی پتو نجات
پتو نجات خودش گرما تولید نمیکند. این وسیله فقط سرعت از دست رفتن گرمایی را که بدن و لایههای عایق شما تولید و نگه داشتهاند، کاهش میدهد. اگر بدن سرد است، لباس ناکافی است و زیر بدن عایق مناسب وجود ندارد، پتو نجات به تنهایی معجزه نمیکند.
در شرایط مناسب، پتو نجات میتواند بخش زیادی از گرمای تابشی را به بدن برگرداند و در ترکیب با لباس و عایق زمینی، روند افت دما را به شکل قابل توجهی کندتر کند. نقش پتو نجات بیشتر تقویتکننده است تا جایگزینکننده. این وسیله قرار نیست جای لباس گرم، زیرانداز، پتو یا کیسه خواب را بگیرد؛ بلکه باید روی آنها به عنوان یک لایه اضافه ضد باد و بازتابدهنده استفاده شود.
کاربردهای پتو نجات در شرایط مختلف
پیشگیری و کمک اولیه در هیپوترمی
کاربرد اصلی پتو نجات، پیشگیری از هیپوترمی و کمک به مدیریت اولیه فرد سرد شده است. در سناریوی بقا، وقتی فرد در معرض باد سرد، باران، برف یا زمین سرد است، پتو نجات میتواند دور بدن پیچیده شود تا باد را قطع کند، رطوبت مستقیم را کم کند و گرمای بدن را حفظ کند. برای فرد مصدوم، این پتو معمولا همراه با پتوهای دیگر یا لباس خشک استفاده میشود تا او را تا رسیدن به کمک حرفهای پایدار نگه دارد.
عایق بین بدن و زمین
تماس مستقیم بدن با زمین سرد، یکی از سریعترین راههای از دست دادن گرما است. پتو نجات میتواند به عنوان یک لایه عایق موقت بین بدن و زمین استفاده شود، به ویژه زمانی که زیرانداز استاندارد در دسترس نیست. البته خود پتو نجات از نظر عایق رسانشی قوی نیست، اما اگر با لایههای دیگر مثل لباس اضافه، برگ خشک یا کفپوش چادر ترکیب شود، کارایی آن به شکل محسوسی بالا میرود.
تقویت سرپناه و چادر
در سرپناههای ساده بوشکرفت، میتوان از پتو نجات به عنوان سقف یا دیواره بازتابدهنده استفاده کرد. اگر یک منبع گرما مانند آتش در جلوی سرپناه قرار دارد، نصب پتو نجات در پشت یا بالای سر، به گونهای که گرما را به داخل سرپناه برگرداند، میتواند راحتی و دمای داخل را بهتر کند. همچنین به عنوان لایه داخلی در سقف چادر، برای کاهش تشعشع گرما به بیرون، کاربرد دارد.
محافظ در برابر باران و باد
ضد آب بودن و نفوذناپذیری در برابر باد، پتو نجات را به یک تَرپ اضطراری کوچک تبدیل میکند. میتوان آن را به کمک طناب یا بند کفش بالای سر کشید و سایهبان یا سقف موقت ساخت. در باران ناگهانی، همین کار ساده میتواند تفاوت زیادی در خیس شدن لباس و افت دمای بدن ایجاد کند.
سیگنالدهی و جلب توجه
سطح بسیار براق پتو نجات، آن را به یک آینه بزرگ تبدیل میکند. در روز، بازتاب نور خورشید از سطح آن میتواند از فاصله زیاد دیده شود و برای علامت دادن به تیمهای جستوجو، هلیکوپتر یا افراد دوردست استفاده شود. پهن کردن آن روی زمین در شکلهای قابل تشخیص از هوا نیز به دیده شدن شما کمک میکند.
استفاده در گرما و آفتاب
در هوای بسیار گرم، پتو نجات میتواند برای ایجاد سایه و کاهش تابش مستقیم خورشید به کار برود. در این حالت، بهتر است پتو نجات بالای سر یا در سمت آفتاب نصب شود تا گرمای تابشی را منعکس کند، نه اینکه فرد را داخل آن بپیچانید. اگر در هوای گرم خودتان را کامل در پتو نجات بپیچید، گرمای بدن در داخل حبس میشود و خطر گرمای بیش از حد بدن افزایش پیدا میکند.
مطلب مفید دیگر: تارپ چیست و چگونه در طبیعتگردی و بقا استفاده میشود؟
مزایای پتو نجات
پتو نجات چند ویژگی کلیدی دارد که آن را تبدیل به عضو ثابت کیت بقا کرده است. اول اینکه فوقالعاده سبک و کمحجم است. چند عدد از آن را میتوان همیشه در کوله، خودرو، کیف کمکهای اولیه یا حتی جیب کاپشن نگه داشت، بدون آنکه واقعا احساس وزن اضافی کنید.
دوم اینکه تقریبا در برابر باد و آب نفوذناپذیر است و همین باعث میشود در ترکیب با لباس و عایق، عملکرد خوبی در حفظ گرما داشته باشد. سوم اینکه قیمت آن نسبت به میزان کارایی، بسیار پایین است و برای اکثر طبیعتگردان، تهیه چند عدد پتو نجات، هزینه سنگینی نیست.
چهارم، چندمنظوره بودن است. از پتو نجات میتوان به عنوان عایق موقت، سقف سرپناه، تقویت چادر، وسیله سیگنالدهی، محافظ وسایل در برابر باران و حتی به عنوان کمک برای ساخت برانکار موقت استفاده کرد.
معایب و محدودیتهای پتو نجات
با وجود تمام مزایا، پتو نجات مشکلات و محدودیتهای جدی هم دارد که اگر آنها را ندانید، ممکن است روی این وسیله بیش از حد حساب کنید. اول اینکه خود پتو نجات عایق خوبی در برابر رسانش نیست. یعنی اگر فرد روی زمین سرد دراز کشیده باشد و فقط روی او را با پتو نجات بپوشانید، هنوز از تماس بدن با زمین سرد گرمای زیادی از دست میرود. در فرد خیس، این مشکل شدیدتر است.
دوم، جنس نازک و سبک این پتو بسیار آسیبپذیر است. در باد شدید، کنار بوتهها، روی زمین سنگلاخ یا در تماس با اجسام تیز، به راحتی پاره یا سوراخ میشود. سوراخهای کوچک، بهخصوص در بخشهای روبهباد، کارایی آن را به شدت کاهش میدهد.
سوم، به دلیل جنس پلاستیکی و فلزی، پتو نجات صدای زیادی تولید میکند. حرکت بدن در داخل، برگردانهای مکرر در خواب و تکان خوردن در باد، باعث ایجاد سر و صدای آزاردهنده میشود که میتواند خواب و تمرکز را در شرایط استرسآور سختتر کند.
چهارم، نفوذناپذیر بودن در برابر بخار، یک شمشیر دولبه است. اگر زمان طولانی در داخل پتو بمانید، بخار عرق روی سطح داخلی جمع میشود، لباس شما را خیستر میکند و در صورت مدیریت نکردن، پس از مدتی میتواند باعث افزایش اتلاف گرما شود.
پنجم، پتو نجات جایگزین تجهیزات جدی بقا مثل لباس لایهلایه، زیرانداز مناسب و کیسه خواب با دمای مناسب نیست. برخی افراد به اشتباه فکر میکنند که داشتن یک پتو نجات در کوله، مجوزی برای کم کردن بقیه تجهیزات است؛ این طرز فکر میتواند خطرناک باشد.
راهکارهایی برای کاهش معایب پتو نجات
برای اینکه پتو نجات واقعاً به نفع شما کار کند، باید آن را همراه با اصول دیگر بقا به کار ببرید. اول، همیشه سعی کنید بین بدن و زمین، یک لایه عایق قرار دهید. این عایق میتواند زیرانداز، لباس اضافه، کولهپشتی، شاخههای خشک یا هر متریالی باشد که هوا در آن حبس میشود. پتو نجات را بیشتر به عنوان لایه بالایی و جانبی در نظر بگیرید، نه جایگزین زیرانداز.
دوم، برای فرد خیس، تا حد امکان باید لباس خیس یا لایههای خیس نزدیک پوست را جدا کنید و با هر چیزی که در دسترس دارید، لایههای خشک و عایق اضافه کنید، سپس پتو نجات را به عنوان لایه بیرونی دور فرد بپیچید. پیچیدن فرد با لباس کاملا خیس و بدون عایق زیر بدن، در داخل یک پتو نجات، انتخاب ایدهآلی نیست.
سوم، در استفاده طولانی، اگر امکان دارد و خطر هیپوترمی شدید نیست، میتوانید هر از گاهی لبهای از پتو را باز کنید تا بخار اضافی خارج شود و لباس کمی خشکتر شود. این کار را باید با توجه به دما، باد و وضعیت عمومی فرد تنظیم کنید.
چهارم، در برنامههای جدی و منظم، بهتر است به جای استفاده صرف از پتوهای یکبار مصرف ارزان، یک پتو نجات تقویتشده یا کیسه بقا با کیفیت را به کیت خود اضافه کنید. این مدلها در برابر پارگی مقاومتر هستند و در استفاده طولانی، اعصاب شما را کمتر خرد میکنند.
پنجم، قبل از اینکه مجبور شوید در شرایط واقعی از پتو نجات استفاده کنید، آن را در محیط امن باز و بسته کنید، در آن بنشینید، بایستید و خودتان را مثل یک سناریوی واقعی داخلش قرار دهید. این تمرین ساده، در شرایط استرس واقعی، زمان و انرژی زیادی برای شما ذخیره میکند.
روشهای استفاده صحیح از پتو نجات در سناریوهای مختلف
سناریو اول: زمانی که خود شما در حال سرد شدن هستید
اگر هنوز توان حرکت دارید، ابتدا از باد مستقیم و محیط خیس فاصله بگیرید و خود را به یک محل نسبتا محافظتشده برسانید. تا حد امکان، لباسهای بسیار خیس را عوض کنید یا حداقل لایههای خیس چسبیده به بدن را کمی آزاد کنید. بین خود و زمین، هر عایقی که دارید قرار دهید؛ زیرانداز، کولهپشتی، شاخه خشک یا لباس اضافه. سپس پتو نجات را باز کنید و آن را طوری دور خود بپیچید که حداکثر سطح بدن به خصوص قفسه سینه، پهلوها و شانهها پوشش داده شود، اما صورت و مسیر تنفس باز بماند.
سناریو دوم: مراقبت از یک مصدوم سرد یا نیمههوشیار
در این حالت، هدف اصلی شما کاهش بیشتر افت دما است، نه گرم کردن سریع و شدید. اول مصدوم را از باد و تماس مستقیم با زمین تا حد ممکن دور کنید و زیر او عایق قرار دهید. اگر شرایط و زمان اجازه میدهد و خطر آسیب بیشتر وجود ندارد، لباسهای خیس نزدیک پوست را آرام جدا کنید و با لایههای خشک یا کمخیس جایگزین کنید. سپس پتو نجات را به صورت کامل زیر و دور بدن او قرار دهید، به گونهای که ابتدا زیر بدن پهن شود و سپس روی بدن تا شود. در تمام مراحل باید مراقب راه هوایی و تنفس طبیعی مصدوم باشید.
سناریو سوم: استفاده در هوای گرم
در گرمای شدید، از پتو نجات نباید مانند یک کیسه بسته دور بدن استفاده کنید. بهتر است آن را بالای سر یا در جهت تابش آفتاب به شکل سایهبان نصب کنید. سطح براق پتو، بخش زیادی از تابش خورشید را منعکس میکند و زیر آن، اگر جریان هوا برقرار باشد، میتوانید دمای قابل تحملتری ایجاد کنید.
سناریو چهارم: تقویت سرپناه و چادر
اگر سرپناه ساختهاید یا چادر دارید، میتوانید پتو نجات را در داخل سقف، پشت جای خواب یا در سمت مقابل آتش نصب کنید تا گرمای تشعشعی بیشتری به شما بازگردانده شود. استفاده از آن به عنوان لایه داخلی در دیوارهای که رو به آتش است، میتواند گرمای بازتابی را افزایش دهد، به شرطی که فاصله ایمن از شعله و جرقه حفظ شود.
سناریو پنجم: سیگنالدهی و جلب توجه
در روز، میتوانید پتو نجات را در جایی باز و قابل دید از هوا یا از فاصله دور، روی زمین پهن کنید. اگر هوا آفتابی است، میتوانید با تا کردن بخشی از پتو و هدایت بازتاب خورشید به سمت هلیکوپتر، هواپیما یا تیم جستوجو، سیگنال نوری بدهید. این بازتابها از فاصله زیادی قابل تشخیص هستند و میتوانند شانس دیده شدن شما را افزایش دهند.
در پایان در مورد پتوی نجات بدانید که…
پتو نجات، یک ابزار کوچک و ارزان است که اگر درست استفاده شود، در سناریوهای واقعی بقا ارزش خود را نشان میدهد. این وسیله برای کاهش سرعت افت دما، محافظت در برابر باد و باران، تقویت سرپناه و سیگنالدهی بسیار مفید است، اما جای لباس مناسب، زیرانداز، پتو یا کیسه خواب واقعی را نمیگیرد.
اگر اصول لایهلایه پوشیدن، عایق کردن بدن از زمین و مدیریت رطوبت را رعایت کنید، پتو نجات میتواند حلقه نهایی زنجیره محافظتی شما باشد؛ حلقهای سبک، کمجا و در لحظههای حساس، بسیار ارزشمند.
