تارپ یا (Tarpaulins) در ساده ترین تعریف یک ورق ضدآب و مقاوم است که با حلقهها یا نقاط اتصال تقویت شده، برای ساخت سرپناه و محافظت در برابر باران، باد و آفتاب استفاده میشود.
برخلاف چادر، تارپ دیواره ثابت و کف دوختهشده ندارد و همین سادگی، آن را به یکی از منعطف ترین ابزارهای سرپناه در طبیعتگردی تبدیل میکند.
در این مطلب آموزشی از آکادمی بقا در طبیعت یاشار به بررسی مطالب زیر خواهیم پرداخت: (می توانید با کلیک بر روی هر عنوان مستقیم به آن پرش کنید )
جنسهای مختلف تارپ در بازار
تارپهای موجود در بازار از مواد مختلفی ساخته میشوند و هر کدام نقاط قوت و ضعف خود را دارند. شناخت جنس تارپ کمک میکند انتخاب متناسب با نوع برنامه و سبک طبیعتگردی داشته باشید.
تارپهای پلیاتیلن (PE)
این همان تارپ آبی یا برزنتهای ارزان و ضخیمی است که معمولا در کارگاهها و روی بار کامیونها میبینید. جنس اصلی آن پلیاتیلن است، اغلب با بافت مش و روکش پلاستیکی دوطرفه.
این نوع تارپ کاملا ضدآب است، قیمت پایینی دارد و پیدا کردن آن در بازار بسیار ساده است. در مقابل، سنگینتر است، حجم بیشتری میگیرد، در سرما خشک و شکننده میشود و در باد، سر و صدای زیادی ایجاد میکند. برای پناهگاه ثابت، کمپ ماشینی یا استفادههای عمومی بد نیست، اما برای کولهکشی طولانی و برنامههای سبک، گزینه ایدهآل نیست.
تارپهای نایلونی پوششدار (Silnylon)
در تارپهای حرفهایتر از پارچه نایلون با روکش سیلیکونی استفاده میشود که به آن Silnylon گفته میشود. این پارچه نسبت به وزن، استحکام بالایی دارد، انعطافپذیر است و بسیار خوب فشرده میشود، به همین دلیل برای چادر و سرپناه سبک بسیار محبوب است.
نایلون با جذب کمی رطوبت، در باران ممکن است کمی کش بیاید و نیاز به سفت کردن دوباره داشته باشد، اما در عوض تحت کشش، نیرو را خوب توزیع میکند و ضربه باد را بهتر تحمل میکند. قیمت آن از پلیاتیلن بالاتر است، اما برای استفاده جدی در طبیعت، ارزش هزینه بیشتر را دارد.
تارپهای پلیاستر پوششدار (Silpoly)
در سالهای اخیر، تارپهای ساختهشده از پلیاستر با روکش سیلیکونی، یعنی silpoly، رواج بیشتری پیدا کردهاند. پلیاستر در برابر نور خورشید پایدارتر است و در هوای مرطوب و بارانی، کمتر از نایلون دچار کشآمدن و آویزان شدن میشود.
در مقابل، نسبت استحکام به وزن آن کمی پایینتر از نایلون است و شاید در برابر پارگی کمی ضعیفتر باشد، اما برای استفاده طولانیمدت در محیطهای آفتابی و مرطوب، انتخاب بسیار خوبی است. بسیاری از تارپهای مدرن بکپکینگ و بوشکرفت از silpoly ساخته میشوند.
تارپهای Dyneema Composite Fabric (DCF)
Dyneema Composite Fabric که قبلا با نام Cuben Fiber شناخته میشد، یکی از سبکترین و پیشرفتهترین جنسها برای سرپناههای بسیار سبک است. این پارچه به صورت لایهای ساخته میشود، کاملا ضدآب است، تقریبا هیچ آبی جذب نمیکند و در رطوبت اصلا آویزان نمیشود.
DCF در برابر پارگی بسیار مقاوم است، اما در برابر سوراخ شدن نقطهای، مثلا با شاخه تیز، حساستر است. صدای آن در باد بیشتر است، حجیمتر از Silnylon بسته میشود و مهمتر از همه، قیمت آن بسیار بالا است. این جنس بیشتر مناسب افرادی است که وزن برایشان اولویت جدی است و با هزینه بالا مشکلی ندارند.
مطلب مفید دیگر: پتو نجات چیست و واقعا چقدر میتواند جان شما را حفظ کند؟
تارپهای برزنتی و کانواس
تارپهای برزنتی و کانواس از پارچههای ضخیمتر، معمولا پنبهای یا ترکیبی، با روکش مقاوم در برابر آب ساخته میشوند. این تارپها سنگینتر و حجیم تر هستند، اما در عوض بسیار بادوام، نسبتا بیصدا و در کنار آتش، مطمئنتر از پارچههای مصنوعی نازک عمل میکنند.
برای کمپ ثابت، کمپ ماشینی، یا کمپهای طولانی مدت در یک منطقه مشخص، کانواس میتواند گزینه مناسبی باشد، اما برای کولهکشی و بقا در حرکت، وزن و حجم آن برای اکثر افراد زیاد است.
انواع شکل و طراحی تارپ
تارپها فقط در جنس متفاوت نیستند؛ شکل و برش آنها نیز روی نوع سرپناههایی که میتوانید بسازید اثر زیادی دارد.
تارپهای مربعی، سادهترین و منعطفترین شکل هستند. تارپهای ۳ در ۳ متر یا نزدیک به آن، برای بسیاری از چیدمانهای کلاسیک بوشکرفت، از lean-to تا سرپناه A-frame، اندازه استاندارد محسوب میشوند.
تارپهای مستطیلی، مثلا ۳ در ۴ متر، سطح بیشتری برای پوشش فراهم میکنند و برای سرپناههای کشیده، سایهبان گروهی یا آشپزخانه کمپ بسیار مناسب هستند. این شکل دست شما را برای ساخت سرپناههای بستهتر نیز بازتر میگذارد.
برخی تارپها به شکل ششضلعی یا قایقی طراحی میشوند. این برشها بیشتر برای سرپناههای روی هاماک یا سرپناههای خاص بادگیر استفاده میشوند و پوشش بهتری اطراف هاماک ایجاد میکنند.
مدلهای دیگری مثل poncho-tarp وجود دارند که هم به عنوان بارانی تن میشوند و هم به عنوان سرپناه استفاده میشوند. اینها برای کسانی مناسب است که میخواهند با حداقل تجهیزات حرکت کنند، اما در عمل همیشه باید بین راحتی و مینیمال بودن تعادل پیدا کرد.
اندازههای رایج تارپ و انتخاب سایز مناسب
اندازه مناسب تارپ به تعداد نفرات، سبک برنامه و نوع سرپناهی که معمولا میسازید بستگی دارد.
برای استفاده یکنفره در برنامههای سبک، تارپهایی در ابعاد حدود ۱٫۸ در ۲٫۴ متر تا ۲ در ۳ متر، پوشش کافی بدن و بخش کوچکی از تجهیزات را فراهم میکنند. در منابع انگلیسی، اندازههای ۵×۷، ۵×۹ و ۸×۱۰ فوت به عنوان ابعاد رایج تارپهای سبک تکنفره معرفی میشوند.
برای دو نفر یا یک نفر با فضای کاری و تجهیزات بیشتر، ابعاد حدود ۳ در ۳ متر یا ۳ در ۳٫۵ متر بسیار کاربردی است. این اندازه برای سرپناههای A-frame، آشپزخانه کمپ و سایهبان عمومی هم گزینه مناسبی است.
برای گروهها یا سرپناههای بزرگ کمپ ثابت، ابعاد ۳ در ۴، ۳ در ۵ یا بزرگتر، امکان ساخت سرپناههای چندنفره و آشپزخانههای خشک و راحت را میدهد، البته به قیمت وزن و حجم بیشتر در کوله.
یک قاعده ساده این است که تارپی انتخاب کنید که حداقل نیم متر در هر طرف بزرگتر از فضایی باشد که میخواهید واقعا خشک بماند.
کاربردهای اصلی تارپ در طبیعت و بقا
اولین و مهمترین نقش تارپ، سرپناه است. با یک تارپ میتوانید در مدت کوتاه سقفی برای محافظت از باران، برف و شبنم بسازید، حتی اگر زمین ناهموار باشد یا امکان نصب چادر کامل وجود نداشته باشد.
تارپ به عنوان سایهبان در هوای گرم، ابزار بسیار مفیدی است. نصب آن بالای محل استراحت، محل کار یا آشپزخانه کمپ، تابش مستقیم آفتاب را میگیرد و در عین حال اجازه گردش هوا را میدهد؛ چیزی که چادر بسته نمیتواند فراهم کند.
در زمین خیس یا سنگلاخ، میتوانید از تارپ به عنوان زیرانداز یا لایه محافظ بین زمین و کیسه خواب استفاده کنید. در این حالت باید مراقب باشید آب روی سطح تارپ جمع نشود و زیر شما نماند.
در برنامههای طولانی، تارپ میتواند پوشش اضافی برای چادر باشد تا در باران شدید، از نفوذ تدریجی آب جلوگیری کند. همچنین پوشاندن هیزم، کولهها و میز کار آشپزخانه با تارپ، مدیریت کمپ در هوای بد را بسیار آسانتر میکند.
در سناریوهای بقا، از تارپ میتوان برای جمعآوری آب باران، ساخت برانکارد موقت، ایجاد بادشکن یا حتی به عنوان ابزار سیگنالدهی با رنگهای تند استفاده کرد. این چندمنظوره بودن، دلیل اصلی حضور دائمی تارپ در کیتهای بقا است.
مطلب کاربردی دیگر: چاقوی کربن بالا بهتر است یا استیل ضدزنگ؟
اصول کلی برپا کردن تارپ
قبل از نام بردن از چیدمانهای معروف، چند اصل مهم در برپا کردن هر نوع تارپ وجود دارد.
اول انتخاب محل است. باید جایی را انتخاب کنید که بالای سر شاخه خشک سنگین نباشد، مسیر آب جاری نباشد و تا حد ممکن در پناه باد قرار بگیرید. جهت باد و جهت باران را در نظر بگیرید و سرپناه را طوری بچینید که لبه باز، رو به باد اصلی نباشد.
اصل دوم، کار با ریسه اصلی یا ridgeline است. در بسیاری از چیدمانها، شما ابتدا یک طناب اصلی بین دو درخت میکشید و تارپ را به آن متصل میکنید، سپس گوشهها و لبهها را با میخ چادر و بند، به زمین مهار میکنید.
اصل سوم، کشش متعادل است. تارپ باید آنقدر سفت باشد که در باد شدید به شدت نکوبد، اما آنقدر هم تحت تنش نباشد که دوخت یا نقاط اتصال آسیب ببینند. استفاده از گرههای قابل تنظیم در ریسهها و گایلاینها، کار شما را بسیار سادهتر میکند.
چند چیدمان رایج تارپ
سرپناه Lean-to
در این چیدمان، تارپ مانند یک دیوار شیبدار بین زمین و آسمان قرار میگیرد. یک لبه به ریسهای که بین دو درخت کشیدهاید وصل میشود و لبه مقابل، کمی جلوتر روی زمین میخ میشود. این شکل برای جهتدادن گرمای آتش به داخل سرپناه، تهویه مناسب و دید خوب به محیط، بسیار محبوب است.
سرپناه lean-to برای هوای نهچندان سرد یا زمانی که آتش در جلوی سرپناه روشن است، انتخاب خوبی است، اما در باران همراه با باد متغیر، ممکن است از کنارهها خیس شوید.
سرپناه A-frame
در سرپناه A-frame، تارپ روی ریسه مرکزی تا میشود و دو لبه مقابل، در دو طرف ریسه روی زمین بسته میشود. این شکل مثل یک سقف دوشیب عمل میکند و بدن را در مرکز، از دو طرف در برابر باران و باد نسبتا محافظت میکند.
این چیدمان یکی از متعادلترین گزینهها بین سرعت برپا کردن، حفاظت و تهویه است و برای بسیاری از برنامههای بکپکینگ و بقا، انتخاب پایه محسوب میشود.
چیدمان Diamond یا Plow Point
در این چیدمان، یکی از گوشههای تارپ بالا میرود و سه گوشه دیگر در اطراف و عقب مهار میشوند. نتیجه، سرپناهی با یک نقطه جلویی و سه سطح پوشاننده است که در برابر باد روبهرو بسیار خوب عمل میکند و پوشش جانبی مناسبی هم فراهم میکند.
اگر تارپ کمی بزرگتر باشد، میتوان بخشی از آن را به شکل کف درآورد تا هم پشت و هم زیر بدن تا حدی پوشش داده شود. این چیدمان برای بادهای جهتدار و باران از یک سمت، بسیار کارآمد است.
سرپناههای بستهتر و چهارطرفه
با ترکیب تا کردن لبهها و پایین آوردن بخشهای کناری، میتوان تارپهای مربعی و مستطیلی را به سرپناههای نسبتا بسته با در کوچک تبدیل کرد. این چیدمانها برای هوای سرد و باد متغیر مفید هستند، اما تهویه را کاهش میدهند و نیاز به دقت بیشتری در انتخاب محل و جهت دارند.
سایهبان و آشپزخانه کمپ
گاهی هدف، فقط ساختن یک سقف بالای میز، محل پختوپز یا محل نشست و دورهمی است. در این حالت، تارپ بالاتر نصب میشود و بیشتر به عنوان سایهبان عمل میکند. ارتفاع بیشتر، تهویه بهتر میدهد، اما در باد و باران مورب، حفاظت کمتری فراهم میکند. تنظیم ارتفاع متناسب با شرایط هوا، بخش مهمی از مدیریت درست تارپ است.
تجربه خودم
در یکی از برنامهها از یک تارپ سبک و ارزان استفاده کردم که روی کاغذ «کاملاً ضد آب» بود. زیر باران شدید مشخص شد مشکل از خود پارچه نیست، از دوختهاست. آب دقیقا از خط دوختها و اطراف حلقههای اتصال شروع به چکه کردن کرد و کمکم لبه کیسهخواب و وسایل کنارم خیس شدند. بعد از آن، همیشه دوختها و نقاط اتصال تارپ را یا با چسب درزگیر یا نوار مخصوص، قبل از برنامه تقویت میکنم.
در برنامه دیگری، یک تارپ خیلی نازک به خاطر صرفهجویی در وزن همراه داشتم. در باد متوسط و تماس با چند شاخه خشک، پارچه از کنار یکی از گیرهها و یک نقطه میانی پاره شد و کل چیدمان سرپناه را بههم زد. همان شب برایم روشن شد که «خیلی نازک و خیلی ارزان» در مورد تارپ، معمولا یعنی ریسک بالا در بدترین زمان ممکن.
در پایان در مورد تارپ بدانید که…
تارپ در ظاهر یک ورق ساده پارچه ضدآب است، اما در عمل، یکی از منعطف ترین ابزارهای سرپناه و مدیریت شرایط محیطی در طبیعت به حساب میآید. انتخاب درست جنس، اندازه و شکل آن و بلد بودن چند چیدمان پایه، تفاوت زیادی بین یک شب خیس و خستهکننده و یک شب قابل تحمل زیر باران یا آفتاب شدید ایجاد میکند.
اگر در طبیعتگردی و بقا جدی هستید، نگاه شما به تارپ باید فراتر از یک برزنت ارزان باشد. جنس و برش مناسب، اندازه متناسب با نوع برنامه، یادگیری چند گره و چند چیدمان اصلی و تمرین برپا کردن آن قبل از برنامه واقعی، همان چیزهایی است که تارپ را از یک تکه پلاستیک معمولی، به یک ابزار حرفهای بقا تبدیل میکند.
مطلب کاربردی دیگر: حذف کنید نه اضافه! روش 10 کیلو سبک تر قدم بردارید در طبیعت گردی و کوهنوردی
